GS.TS Chử Đức Trình: Hỗ trợ nghiên cứu sinh ngành bán dẫn sẽ mang lại nhiều tác động tích cực
GS.TS Chử Đức Trình — Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội), Trưởng ban soạn thảo dự thảo chuẩn chương trình đào tạo tiến sĩ lĩnh vực vi mạch bán dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo — đã chia sẻ những đánh giá thẳng thắn, sâu sắc về chính sách miễn học phí, hỗ trợ sinh hoạt phí và kinh phí nghiên cứu cho nghiên cứu sinh ngành bán dẫn.
Theo Báo Giáo dục Việt Nam — 03/01/2026
Một gương mặt họ Chử đứng đầu đào tạo vi mạch bán dẫn Việt Nam
GS.TS Chử Đức Trình — người con họ Chử — hiện giữ 3 trọng trách trong hệ thống đào tạo vi mạch bán dẫn quốc gia:
- Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội)
- Trưởng ban soạn thảo dự thảo chuẩn chương trình đào tạo tiến sĩ lĩnh vực vi mạch bán dẫn
- Chuyên gia hàng đầu về hệ sinh thái khoa học – công nghệ, thu hút nhân tài
Đây là vị trí chiến lược trong bối cảnh Việt Nam đang từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu của ngành công nghiệp bán dẫn — nơi nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là đội ngũ nghiên cứu sinh, trở thành mối quan tâm hàng đầu của giới hoạch định chính sách.
Quan điểm của GS.TS Chử Đức Trình: Tính khả thi của chính sách
Câu hỏi phỏng vấn 1 — Về quy định toàn thời gian
PV: Thưa Giáo sư, Tiến sĩ Chử Đức Trình, trong dự thảo, nghiên cứu sinh được yêu cầu toàn thời gian học tập, nghiên cứu tại trường và đổi lại sẽ được miễn học phí, hỗ trợ sinh hoạt phí. Thầy đánh giá như thế nào về tính khả thi của quy định này?
GS.TS Chử Đức Trình:
"Tôi cho rằng đây là một định hướng rất đúng và cần thiết. Về bản chất, nghiên cứu sinh muốn làm tốt thì phải dành toàn bộ thời gian cho nghiên cứu, tham gia các đề tài khoa học, thay vì vừa học vừa làm như trước đây."
"Mô hình này thực ra đã được áp dụng phổ biến ở nhiều quốc gia phát triển. Ở các nước như Hàn Quốc hay Đài Loan (Trung Quốc), nghiên cứu sinh đều phải dành trọn thời gian cho nghiên cứu. Tất nhiên, chi phí sinh hoạt ở những quốc gia đó cao hơn, nên mức hỗ trợ dành cho nghiên cứu sinh cũng khác."
GS.TS Chử Đức Trình cũng thẳng thắn chỉ ra điểm khó:
"Vấn đề chỉ nằm ở chỗ điều kiện kinh tế của các cơ sở giáo dục và nguồn lực ngân sách của Nhà nước ta hiện nay còn hạn chế, nên việc triển khai cần có lộ trình phù hợp."
GS.TS Chử Đức Trình dẫn chứng thực tế tại Trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội):
"Ví dụ tại Trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội), mức hỗ trợ hiện nay cho một nghiên cứu sinh khoảng 7 triệu đồng/tháng. Rõ ràng, với mức đó thì không thể nuôi cả gia đình, nhưng nếu xét trong bối cảnh một nghiên cứu sinh tập trung hoàn toàn cho học thuật, sinh hoạt phí chỉ dùng cho cá nhân thì tạm đủ."
GS.TS Chử Đức Trình nhấn mạnh:
"Không thể đặt vấn đề vừa đi làm toàn thời gian, vừa làm nghiên cứu sinh một cách bài bản được. Muốn có chất lượng, phải chấp nhận đầu tư nghiêm túc và toàn diện."
Câu hỏi phỏng vấn 2 — Về tác động thu hút nhân tài
PV: Việc Nhà nước đề xuất miễn học phí, hỗ trợ học bổng, sinh hoạt phí và kinh phí nghiên cứu cho nghiên cứu sinh ngành bán dẫn được kỳ vọng sẽ tạo ra những tác động như thế nào đối với khả năng thu hút nhân tài?
GS.TS Chử Đức Trình nhấn mạnh tinh thần "liệu cơm gắp mắm":
"Khi bàn đến chính sách hỗ trợ nghiên cứu sinh, cần nhìn vấn đề một cách thực tế và 'liệu cơm gắp mắm'. Mức kinh phí dành cho mỗi nghiên cứu sinh hiện nay, nếu tính đầy đủ, không hề nhỏ."
"Chưa kể, đó mới chỉ là phần chi trực tiếp cho người học. Ngoài ra, các trường còn phải gánh thêm nhiều khoản khác như chi phí nghiên cứu, thí nghiệm, vật tư, trang thiết bị, công bố khoa học, tham dự hội thảo trong và ngoài nước. Nếu tính tổng thể, kinh phí mà một cơ sở đào tạo phải bỏ ra cho một nghiên cứu sinh có thể lên tới hàng tỷ đồng cho cả khóa học."
GS.TS Chử Đức Trình khuyến nghị:
"Nhà nước không thể dàn trải nguồn lực cho tất cả các cơ sở một cách đồng loạt mà phải có sự cân nhắc, lựa chọn mức hỗ trợ phù hợp, vừa bảo đảm nghiên cứu sinh có thể sống và học tập, vừa phù hợp với nguồn lực quốc gia."
Câu hỏi phỏng vấn 3 — Về cơ sở vật chất và hệ sinh thái
PV: Với yêu cầu đào tạo gắn với nghiên cứu thực chất, các cơ sở đào tạo cần chuẩn bị gì về cơ sở vật chất và hệ sinh thái nghiên cứu?
GS.TS Chử Đức Trình đề xuất mô hình trung tâm dùng chung quy mô quốc gia:
"Trong bối cảnh hiện nay, hướng đi phù hợp là xây dựng các trung tâm dùng chung với quy mô quốc gia hoặc khu vực, thay vì mỗi trường tự đầu tư riêng lẻ."
"Thực tế, Việt Nam đã và đang triển khai một số mô hình như vậy, chẳng hạn như Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) hay các phòng thí nghiệm trọng điểm."
GS.TS Chử Đức Trình phân tích:
"Không phải mọi khâu trong chuỗi giá trị bán dẫn đều đòi hỏi đầu tư phòng thí nghiệm quy mô lớn hay chi phí khổng lồ. Có những hướng đào tạo, đặc biệt trong lĩnh vực thiết kế vi mạch, mô phỏng hay tối ưu hệ thống, có thể triển khai với mức đầu tư vừa phải."
"Tuy nhiên, đối với những mảng nghiên cứu gắn trực tiếp với chế tạo, thử nghiệm và vận hành công nghệ, chi phí đầu tư là rất lớn và vượt quá khả năng tự xoay xở của đa số cơ sở đào tạo."
Câu hỏi phỏng vấn 4 — Về yêu cầu công bố quốc tế
PV: Về công bố khoa học, dự thảo đề xuất yêu cầu nghiên cứu sinh có ít nhất hai bài báo quốc tế đăng trên các tạp chí uy tín thuộc danh mục Q1 hoặc Q2. Theo thầy, yêu cầu này có đặt ra thách thức gì?
GS.TS Chử Đức Trình:
"Hội nhập quốc tế trong đào tạo và nghiên cứu là xu thế tất yếu, và sự hội nhập đó không chỉ dừng lại ở cách thức tổ chức hay mô hình hoạt động, mà quan trọng hơn là phải hội nhập ở chuẩn mực đầu ra."
"Tại nhiều đại học hàng đầu trên thế giới, yêu cầu nghiên cứu sinh có các công bố quốc tế chất lượng cao, như bài báo thuộc nhóm Q1, Q2, là điều hết sức bình thường."
GS.TS Chử Đức Trình chia sẻ kinh nghiệm tại Đại học Quốc gia Hà Nội:
"Ngay tại Đại học Quốc gia Hà Nội, nhiều năm qua đã có quy định cho phép nghiên cứu sinh được miễn một số khâu đánh giá nếu đáp ứng yêu cầu về công bố khoa học, chẳng hạn như có ba bài báo quốc tế thuộc nhóm Q1, Q2."
"Khi mới đưa ra, tiêu chí này từng khiến không ít người lo ngại vì cho rằng quá cao và khó thực hiện. Tuy nhiên, qua thực tiễn triển khai, kết quả cho thấy nhiều nghiên cứu sinh, đặc biệt ở các lĩnh vực khoa học tự nhiên và công nghệ, hoàn toàn có thể đáp ứng được yêu cầu này."
Câu hỏi phỏng vấn 5 — Về đề tài khoa học gắn với thực tiễn
PV: Theo dự thảo, cơ sở đào tạo chỉ được tuyển nghiên cứu sinh khi có đề tài khoa học phù hợp với lĩnh vực vi mạch bán dẫn và nguồn tài chính đảm bảo. Thầy có thể nói thêm về quy định này?
GS.TS Chử Đức Trình:
"Các đề tài nghiên cứu sinh cần được gắn chặt với những nhiệm vụ khoa học cụ thể của cơ sở đào tạo và bám sát các vấn đề thực tiễn đang đặt ra."
"Trong mô hình đó, nghiên cứu sinh không chỉ học để lấy bằng, mà thực sự trở thành lực lượng nghiên cứu chủ lực, đóng góp trực tiếp vào sản phẩm khoa học của nhà trường."
GS.TS Chử Đức Trình cảnh báo hạn chế hiện tại:
"Một trong những hạn chế lớn hiện nay là thời gian thực hiện các đề tài khoa học còn quá ngắn. Nhiều đề tài, kể cả cấp Nhà nước hay cấp doanh nghiệp, chỉ kéo dài 2-3 năm, trong khi để đào tạo một nghiên cứu sinh bài bản, từ đầu vào đến đầu ra, thường cần quãng thời gian 4-5 năm."
"Trong thời gian tới, cần thay đổi cách tiếp cận theo hướng xây dựng các chương trình nghiên cứu dài hạn, hoặc các chuỗi đề tài liên tiếp, kéo dài từ 5 năm, thậm chí 10 năm như nhiều quốc gia đang áp dụng."
Câu hỏi phỏng vấn 6 — Về kỳ vọng dài hạn
PV: Thầy đánh giá thế nào về tác động của chính sách này đối với việc thu hút nhân tài và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao?
GS.TS Chử Đức Trình:
"Tôi cho rằng tác động sẽ rất tích cực. Khi có cơ chế hỗ trợ rõ ràng, minh bạch, nghiên cứu sinh và gia đình họ sẽ có niềm tin để cống hiến, theo đuổi con đường nghiên cứu lâu dài."
"Quan trọng hơn, môi trường đó buộc các cơ sở đào tạo phải nâng cao chất lượng, bởi khi đã sử dụng ngân sách nhà nước thì trách nhiệm về hiệu quả đào tạo và sản phẩm khoa học là rất lớn."
GS.TS Chử Đức Trình kết luận:
"Đây chính là nền tảng để hình thành một thế hệ nhà khoa học trẻ đủ năng lực tham gia vào các lĩnh vực công nghệ chiến lược."
"Tôi tin rằng nếu được triển khai bài bản, chính sách này sẽ góp phần hình thành một thế hệ nhà khoa học mới, có năng lực, có tư duy nghiên cứu hiện đại và đủ sức hội nhập quốc tế."
Ý nghĩa đối với dòng họ Chử
GS.TS Chử Đức Trình — với cương vị Hiệu trưởng Đại học Công nghệ (ĐHQGHN) và Trưởng ban soạn thảo chương trình đào tạo tiến sĩ vi mạch bán dẫn quốc gia — là một trong những gương mặt họ Chử đang định hình tương lai ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam.
Đây là sự tiếp nối truyền thống hiếu học, cống hiến và dấn thân của con cháu họ Chử. Trong dòng chảy ứng dụng khoa học – công nghệ vào phát triển đất nước, GS.TS Chử Đức Trình đã, đang và sẽ tiếp tục là niềm tự hào của cộng đồng họ Chử Việt Nam.
Về cuộc phỏng vấn
Cuộc phỏng vấn do Phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam thực hiện, đăng tải trên Báo điện tử Giáo dục Việt Nam (giaoduc.net.vn) ngày 03/01/2026.
GS.TS Chử Đức Trình là Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội); Trưởng ban soạn thảo dự thảo chuẩn chương trình đào tạo tiến sĩ lĩnh vực vi mạch bán dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Nguồn: Báo Giáo dục Việt Nam — 03/01/2026. Ban biên tập hochu.vn trân trọng cảm ơn Báo Giáo dục Việt Nam. Mọi góp ý xin gửi về mục Liên hệ.
