Đức Thánh Chử Đồng Tử — vị Thánh bất tử của người Việt
Chử Đồng Tử là một trong “Tứ bất tử” của tín ngưỡng dân gian Việt Nam — cùng với Tản Viên Sơn Thánh, Phù Đổng Thiên Vương (Thánh Gióng) và Mẫu Liễu Hạnh. Với con cháu họ Chử, Người là biểu tượng cội nguồn thiêng liêng: hiện thân của lòng hiếu thảo, tình yêu vượt mọi rào cản và tinh thần dựng nghiệp, làm ăn thịnh vượng.
Thân thế nghèo khó và lòng hiếu thảo
Tương truyền vào đời Hùng Vương thứ 18, ở làng Chử Xá (vùng Văn Đức, Gia Lâm ngày nay) có hai cha con Chử Cù Vân và Chử Đồng Tử sống bằng nghề chài lưới. Nhà nghèo đến mức hai cha con chỉ có chung một chiếc khố, ai ra ngoài thì đóng.
Khi người cha lâm chung, ông dặn con giữ lại chiếc khố mà mặc, còn mình cứ chôn cha trần. Nhưng Chử Đồng Tử không nỡ để cha ra đi trần trụi, bèn lấy chiếc khố duy nhất quấn cho cha rồi mới an táng. Từ đó chàng sống cảnh không một mảnh vải che thân, ngày ngày ngâm mình dưới nước bắt cá đổi gạo. Tấm lòng hiếu thảo ấy về sau được dân gian truyền tụng đời đời.
Mối lương duyên kỳ ngộ với công chúa Tiên Dung
Công chúa Tiên Dung, con gái vua Hùng, vốn yêu thích ngao du sơn thủy. Một lần thuyền rồng của nàng dừng ở bãi Tự Nhiên bên sông Hồng. Chử Đồng Tử đang mò cá, hoảng sợ liền vùi mình xuống cát trốn. Nào ngờ Tiên Dung cho quây màn tắm đúng nơi ấy; nước dội làm trôi cát, lộ ra chàng trai.
Cho rằng đó là duyên trời định, Tiên Dung quyết kết duyên cùng Chử Đồng Tử, bất chấp thân phận. Vua Hùng nổi giận, nàng không trở về cung mà cùng chồng ở lại, mở chợ, buôn bán, lập nên một vùng trù phú — khởi nguồn cho tinh thần thương mại, dựng nghiệp mà người Việt sau này tôn thờ.
Đắc đạo và hóa Thánh
Trong một chuyến buôn xa, Chử Đồng Tử gặp nhà sư Phật Quang trên núi, được truyền đạo pháp và trao một cây gậy cùng một chiếc nón làm bảo bối. Hai vợ chồng theo học đạo. Một đêm, nhờ phép màu, cả một tòa thành quách, lâu đài, kẻ hầu người hạ bỗng hiện ra giữa đầm.
Vua Hùng ngỡ con gái làm phản, phát binh đến. Đêm đó, cả lâu đài cùng vợ chồng Chử Đồng Tử bay về trời, để lại một đầm nước lớn — dân gian gọi là đầm Nhất Dạ (đầm một đêm), nay là vùng Dạ Trạch (Khoái Châu, Hưng Yên).
Ý nghĩa với dòng họ Chử Việt Nam
Chử Đồng Tử được thờ làm Chử Đạo Tổ, là vị thánh của tình yêu, của sự sung túc và của đạo làm người. Đối với con cháu họ Chử, sự tích này không chỉ là huyền thoại mà là ngọn nguồn của niềm tự hào: bài học về chữ Hiếu, về nghị lực vươn lên từ nghèo khó, và khát vọng Kết nối – Phát triển – Thịnh vượng mà dòng họ hôm nay tiếp nối.
“Cây có cội, nước có nguồn” — mỗi người con họ Chử khắp mọi miền đều chung một cội nguồn thiêng liêng nơi Đức Thánh Chử Đồng Tử.